Gynaecomastie of borstvorming bij mannen
Ook bij mannen kan borstvorming optreden: we spreken dan van gynaecomastie. In de meeste gevallen wordt er geen duidelijk aanwijsbare oorzaak voor gevonden. Vaak ontstaat gynaecomastie door veranderingen in de hormoonspiegels en is niet het gevolg van een ziekte. We spreken dan van fysiologische vorm van gynaecomastie.
Bij pasgeboren baby´s kan er soms borstvorming (een kleine klierschijf achter de tepel) aanwezig zijn t.g.v. de invloed van oestrogene hormonen van de moeder. Doorgaans verdwijnt dit spontaan binnen enkele weken. Net als bij meisjes kunnen bij jongens de borstklieren in de puberteit onder invloed van hormonale veranderingen soms opzwellen: meestal is dat dan aan beide zijden, maar het kan ook aan een zijde gebeuren. Deze in de puberteit ontstane vergroting is meestal van korte duur, maar kan ook een paar jaar blijven bestaan. Ook vanaf de middelbare leeftijd kan borstvorming bij de man fysiologisch ("normaal") zijn ten gevolge van dalende mannelijke hormoonspiegels: dit treedt op bij ruwweg 25% van de mannen ouder dan 50 jaar.
Niet-fysiologische vormen van gynaecomastie
Ook andere factoren kunnen een rol spelen bij het ontstaan van gynaecomastie en kan het
* Optreden bij het syndroom van Klinefelter, dat bij 1 op 650 mannen voorkomt
* Een bijwerking zijn van bepaalde medicijnen, anabole steroïden en drugs
* Een reactie op veranderingen bij een lever- of een nierziekte zijn
* Het gevolg zijn van een verandering in de productie van hormonen b.v. bij te
geringe productie door de zaadbal of bij hormoonproducerende gezwellen
* Borstkanker bij de man zijn.
Meestal wordt er ook bij niet-fysiologische gynaecomastie geen oorzaak gevonden.
Van pseudogynaecomastie spreekt men als er "borsten" ontstaan ten gevolge van vetafzetting.
Klachten samenhangend met gynaecomastie
Naast cosmetische bezwaren kan gynaecomastie ook de oorzaak zijn van psychische klachten. Een veelgehoorde klacht is dat de mannen zich schamen voor hun vrouwelijke borstontwikkeling. In het dagelijks leven kan gynaecomastie ook hinderlijk zijn, zoals bij het dragen van bretels of een rugzak. Soms zijn er ook pijnklachten
Onderzoek
Bij gynaecomastie bij baby´s en in de puberteit zal de arts meestal volstaan met een lichamelijk onderzoek.
Wanneer de verdenking op een niet-fysiologische gynaecomastie bestaat wordt aanvullend onderzoek verricht. Dit kan een bloedonderzoek zijn, een echografie van de borstklier, de zaadbal of de lever en soms moeten er rontgenfoto´s worden gemaakt. In bepaalde gevallen is weefselonderzoek nodig.
Behandelingsmogelijkheden
Bij een fysiologische gynaecomastie wordt meestal gewacht met behandelen omdat het vanzelf weer kan verdwijnen. Bij niet-fysiologische gynaecomastie zal afhankelijk van de oorzaak een behandelplan worden opgesteld. Wanneer gynaecomastie b.v. het gevolg is van geneesmiddelengebruik wordt bekeken of er een ander geneesmiddel kan worden voorgeschreven of dat het gebruik gestaakt kan worden. Bij borstkanker zal een operatie nodig zijn.
Ook wanneer de oorzaak niet duidelijk is, kan afhankelijk van de omstandigheden en de klachten besloten worden tot een operatie.
Het consult
Uit het voorgaande is duidelijk dat er eerst onderzoek verricht moet worden naar een mogelijke oorzaak voordat er besloten kan worden om een plastisch chirurgische operatie uit te laten voeren. De plastisch chirurg geeft een zo volledig mogelijk beeld van de behandeling en de periode er na.
Tijdens het gesprek met de arts zullen er vragen over uw gezondheid gesteld worden om te bepalen of de ingreep op veilige wijze in dagbehandeling uitgevoerd kan worden. Dagbehandeling betekent, dat u op de dag van de opname wordt behandeld en op dezelfde dag weer naar huis gaat. De behandeling vindt onder algehele narcose plaats. De duur van de ingreep is afhankelijk van de te volgen werkwijze.
De behandeling
Via een halve maanvormige snede op de onderrand van de tepelhof wordt het klierweefsel onder de tepel door verwijderd. Het verwijderde klierweefsel wordt later in het laboratorium onderzocht. Soms wordt deze ingreep uitgevoerd door het wegzuigen van een kleine hoeveelheid vet ( liposculptuur). In uitzonderlijke gevallen is het aangewezen om een echte borstverkleining (mamma-reductie) uit te voeren.
Risico´s en complicaties
Bij elke operatie kunnen zich complicaties voordoen. Een wond kan nabloeden of er kan een infectie optreden. De kans op infectie is 1-2%. Stoppen met roken vier weken voor de ingreep vermindert de kans op infectie. Daarnaast zijn er nog enkele specifieke complicaties mogelijk zoals het ontstaan van een ingetrokken tepel of littekenvorming van de tepel.
Napijn en herstel
U kunt na de operatie een paar dagen wat napijn hebben als gevolg van zwelling van het behandelde gebied en lichte bloeduitstortingen. Meestal is een eenvoudige pijnstiller voldoende om het ongemak te verlichten. Een drukverband wordt gebruikt om zwelling en vochtophoping te beperken gedurende 1-6 weken, afhankelijk van de operatie methode.
Hoe verder?
Dit info-blad krijgt u na het consult altijd mee. Indien u na het consult besluit om de ingreep te laten uitvoeren vragen wij u een verklaring te ondertekenen waarin u aangeeft voldoende over de ingreep te zijn geïnformeerd en de behandeling wenst te ondergaan. Ons secretariaat verzorgt voor u de aanvraag voor het laboratorium-onderzoek en maakt een afspraak voor de pre-operatieve screening bij de anesthesioloog en bespreekt de planning en de betalingscondities.
Een mastectomie ter correctie van een gynaecomastie komt voor vergoeding in aanmerking indien er sprake is van aangetoond klierweefsel, waarbij er geen onderliggende oorzaak is of waarbij deze reeds behandeld is en indien deze gynaecomastie langer bestaat dan 12 maanden. Daarbij dient dan tevens sprake te zijn van een aantoonbare lichamelijke functiestoornis (ernstige pijnklachten die gerelateerd zijn aan het klierweefsel en een duidelijke impact hebben op het dagelijks functioneren) en/of een verminking (duidelijke feminisatie van de borst vergelijkbaar met Tannerstadium M4 of meer). Er is doorgaans geen vergoeding mogelijk bij BMI>30 (pseudogynaecomastie staat voorop).